Kultura

Jeśli chodzi o pochodzenie bonu i jego przybycie do Tybetu, nasz tekst stwierdza, że bon po raz pierwszy przybył do Tybetu za życia gShen-raba, kiedy ten wyjechał z "Ol-mo lung-ring w sTag-gzig i przybył do Tybetu podróżując przez Żang-Żung. Dlatego Bon-po twierdzą, że ich religia pochodzi ostatecznie z 'Ol-mo lung-ring, miejsca narodzin gShen-raba. Zgodnie z tradycją bon-po znajdowało się ono w sTag-gzig. Jednakże trudno wyraźnie określić, gdzie leżało samo sTag-gzig. Ponieważ epika tybetańska i literatura biograficzna niezmiennie lokowała go na zachodzie, zachodni naukowcy, nie będąc do końca pewnymi, sugerują Persję.
Już przed wiekiem XIII-XIV "Ol-mo lung-ring zaczęło być postrzegane w specyficzny sposób, bardzo podobnie do buddyjskiej Sukhavati (bde-ba can), jako krainę, w której nie żyją zwyczajni ludzie, do której nie mają dostępu kraje sąsiednie, nieprzemijającą i dzięki temu niepodobną do reszty świata. Poza tym zapewnia lepszą egzystencję niż ta doświadczana w zwyczajnym świecie doznań zmysłowych. W wyniku tego ułożono wiele modlitw, które powtarzali religijni ludzie pragnący odrodzić się tam w następnym życiu. Malowano wyobrażenia tej krainy, która wyglądała na obrazkach jak całkowicie bajeczne miejsce. Mimo to mówi się, że tworzy ona także część tego świata, i w rzeczy samej, gdzie tylko jest opisywana jej funkcje centrum cywilizacji, krainy geograficznej i mitu bywają często w sposób nie możliwy rozwikłania
drung dgu-brtsegs, które leży w środku, a z jej podnóży wypływają w czterech kierunkach cztery rzeki. Przed górą znajduje się jezioro Ma-phang, a wokół niej góry takie jak sPos-ri ngad-ldan i miejsca takie jak Brag-phug rong-can. Tak opis "Ol-mo lung-ring znajdziemy w GRB (strony 4-7) i LShDz (str. 9a4 - 14b4). Trudno nie dostrzec w tym rejonu Kailasa, przed którym leży jezioro Ma-phang - źródło Brahmaputry, Indusu, Sutleja i Karnali. Poza tym następujące zwrotki pochodzące z mDo- ydus w LShDz (str. 9a5) i Kun-las btus-pa 7 ^grel-ba (str. 39b2) są najdokładniejsze w swoim opisie "Ol-mo lung-ring:
Co do kraju gShen: 'Ol-mo lung-ring,
Jego wielkość to 50 kwadratowych dpag-tshad (4 000 miar głębokości, ang. fathom)
Jest uczyniony na podobieństwo Góry Sumeru (Ri-rab) z jej czteroma kontynentami,
Umiejscowiony na północny -wschód od Jambdivipa ('Dzam-bu-gling),
Na południe od góry Nimindhara (mu-khyud-Mzin),
U podstawy drzewa 'Dzam-bu,
Naprzeciwko śnieżnej góry Ti-tse (Kailasa),
Obok turkusowego jeziora Ma-phang (Manasarovara),
U źródła czterech wielkich strumieni,
W pobliżu góry sPos-ri ngad-ldan.
Pomimo tego wyraźnego podobieństwa "Ol-mo lung-ring z rejonem Kailasa, biografowie gShen-raba niezmiennie utrzymują, że Góra Kailasa, jezioro Manasarovara i góra sPos-ri ngad-ldan reprezentują tylko te znajdujące się w 'Ol-mo lung-ring w sTag-gzig. Warto zauważyć, że podobne opinie są także normalne wśród buddystów tybetańskich. Choć Uddiyana (Swat) jest realnym miejscem, Njingmapom (rNying-ma-pa) udało się uczynić to miejsce mitycznym, a i Szambhala należy także do tej kategorii. Aby prześcignąć buddystów, niektórzy pisarze bonpo próbowali utożsamiać "Ol-mo lung-ring z ta ostatnią. Miejsca znane jako sBas-yul (Kryjówki) i posiadające podobny pół-mityczny charakter są rozpowszechnione w religijnej literaturze bonpo i Njingmapy.
Wobec powyższego "Ol-mo lung-ring powinno prawdopodobnie być zidentyfikowane jako rejon wokół Kailasa, który był kiedyś centralną częścią Żang-Żung. W takim razie Żang-Żung zajmował prawdopodobnie obszar dzisiejszego zachodniego Tybetu, ciągnąc się od Khyug-lung dngul-mkhar do Dang-ra khyung rdzong na wschodzie, do gTsang na południu i do Kaszmiru na zachodzie. Gdy centralne królestwo tybetańskie wzrosło w siłę militarną i zaczęło rozszerzać się na zachód, Żang-Żung zostało zmiażdżone i zaanektowane, a cały rejon, który jest dzisiejszym zachodnim Tybetem został w rzeczywistości stybetanizowany w VII-VIII wieku n.e.
Jedno z miejsc, które król Khri-srong IDe-btsan ofiarowałbonpom na święto zgody, było zwane "Ol-mo-lung. Nasz autor umieszcza je wśród miejsc, które wchodziły w skład wyżyny tybetańskiej (Upper Land), podczas gdy bsGrags-byang (folio 79b) i GRB (str. 41)2 umieszcza je na terenach niziny. W ten sposób powstaje jeszcze większe zamieszanie dotyczące jego lokacji. Jednakże w bsGrangs-byang (folio 24a6) mówi się także, że gShen-rab głosił większość swoich doktryn w rejonie Kailasa, podczas gdy Srid- rgyud (folio 17a4) stwierdza, że Żang-Żung jest źródłem bonu i stamtąd rozprzestrzenił się on do sTag-gzig i innych krajów (ibid, folio 7a6). Prawdopodobne wyjaśnienie wszystkich tych niejasności wydaje się być takie: Po prześladowaniach bonu i buddyzmu i upadku centralnego królestwa tybetańskiego , umiejscowienie x01-mo lung-ring zostało całkowicie zapomniane . Około X wieku świeże nauki buddyzmu zaczęły napływać z Indii do Tybetu, powodując reorganizację i konsolidację swoich pozycji przez bonpów. Między innymi poczuli oni potrzebę określenia lokacji  0l-mo lung-ring, o którym wiedzieli tylko, że jest źródłem bon. Pewni, że początki bon nie mogły się wiązać z czymś zwyczajnym, umieścili 'Ol-mo lung-ring w sTag-gzig, który uważano za położony gdzieś poza Tybetem na zachodzie. Nasz autor próbując uporządkować teksty takie jak gZer-mig i gZi-brjid3, wyobraża sobie odległą część Żang-Żung jako graniczącą z sTag-gzig, jako że gShen-rab według niego podróżował z sTag-gzig do Za-hor poprzez Zhang-zhung znajduje się w końcu w miejscu, gdzie sTag-gzig i Żang-Żung stykają się i stamtąd podróżuje dalej do Tybetu.

Skarbnica Dobrych Powiedzeń, Tybetańska historia bonu, edycja i tłumaczenie, SAMTEN G. KARMAY